Oude Kerk van Hapert

Kerkeind / Oude Provincialeweg
Als we zo’n 200 jaar geleden hier gestaan hadden, hadden we hier het hart van Hapert van toen gezien.
Geen MFA, maar hier stonden wel belangrijke gebouwen van Hapert. 
De Rooms Katholieke kerk, maar later ook een protestants kerkje stonden hier. Via tekeningen uit 1788 en 1830 krijgen we een idee hoe het er ooit uitzag.

De katholieke kerk wordt begin 17 eeuw al vermeld, in 1648 na de vrede van Munster verviel de kerk, zoals alle kerken in de omgeving, aan de protestanten.
Tot ongeveer 1800, toen kregen de katholieken de kerk weer terug. In 1857 werd de kerk afgebroken. De toren bleef nog enige tijd staan, deze werd begin 1900 afgebroken.

Een idee hoe de kerk eruitgezien heeft krijgen we via een tekening uit 1788 van Hendrik Verhees, architect en landmeter die veel kerken heeft getekend, ook de kerk van Hapert.
Op de plek waar de kerk stond werd in 1935 door meester Arnoldus van de Put een monumentale villa gebouwd, onder architectuur van Frans Kerkhofs uit Reusel.
Dit huis staat er nog steeds en is gemeentelijk monument.

Bij de toenmalige RK kerk stond een klein schooltje en de onderwijzerswoning. Hier werden de Hapertse kinderen rond 1800 onderwezen, geen classicaal maar individueel onderwijs. Hierover is niet veel bekend. Waarschijnlijk is in 1865 de schoolfunctie opgeheven en werd het een huisje. De school ging naar het Pleintje. Daarover meer in een ander deel van de wandeling,

Protestantse kerk
Toen de kerk teruggegeven werd aan de katholieken zat de Hapertse protestantse gemeenschap zonder. Er werden plannen gemaakt voor een nieuwe protestantse kerk. Aan de andere kant van de doorgaande weg, toen Kerkeind genoemd, werd in 1826 begonnen met de bouw van een protestantse kerk. Dit kerkje werd ingewijd in 1828. Omdat er zo weinig protestanten in Hapert woonden die de kerk moesten onderhouden raakte het in verval en werd in 1954 afgebroken, ondanks de monumentale status. Dit kerkje stond rechts naast de Poort van Brabant.

Er was destijds natuurlijk ook een pastorie. In de archieven van het BHIC in Den Bosch vonden we een akte uit 1660.

De predikant van toen vermeldt in deze akte, dat de pastorie in Hapert zwaar beschadigd is door een storm. Hij verzoekt om financiële hulp om de schade te kunnen repareren. Hij omschrijft in zijn verzoek dat de schade onder meer de poort met de gracht betreft. Bekijken we de tekeningen van het kadaster van 1828 zien we dat het enige gebouw dat in Hapert met een gracht getekend is, stond ter hoogte van wat nu Oude Provinciale weg 56 is. Wellicht hebben we het hier over hetzelfde pand. Later werd dit het woonhuis van burgemeester en notaris Meijer, Toon Tijssen, de melkboer was er gevestigd en nu is er de slijterij van Hendriks. Een nieuwe pastorie werd gebouwd aan de Kerkstraat. Hierover meer in een andere deel van de wandeling.

In de directe omgeving stonden een aantal boerderijen.

Verder zien we hier het restaurant de Poort van Brabant. Dit pand werd gebouwd in 1858 en had door de tijd veel verschillende functies. Het begon als smidse van Hubertus Krijnen, hij bouwde het pand. Het was van veearts Hendriks, Hotel de Meijerij van Vervaet, ooit winkel en sigarenfabriek van Hermans, café en zelfs slagerij.

 In 1660 diende de predikant van Bladel en Hapert een verzoek tot herstel van schade aan de pastorie door een storm die huishield in 1660. Hij omschrijft in zijn verzoek dat de schade onder meer de poort met de gracht betreft. Op de kadasterkaart van Hapert staat één huis met een gracht getekend, op de hoek Abdijstraat – oude Provinciale weg. In 1832 was dit eigendom van Jan Meijer, Nederlands Hervormde burgemeester, notaris.

Misschien was dit in die tijd de NH-pastorie van Hapert?